Variaties op het thema Bosch

Het programma brengt muziek van Henry Purcell, Domenico Scarlatti, Kate Moore en Edison Denisov samen. De werken beslaan enkele eeuwen, maar delen een fascinatie voor transformatie, klankkleur en het herinterpreteren van vertrouwde muzikale taal. Met een doordachte programmering en onderbouwd onderzoek naar uitvoeringspraktijk wil pianiste Maria Nemtsova onverwachte dialogen blootleggen tussen barok contrapunt, postspectrale kleur, minimalistische energie en harmonische vernieuwing uit de late twintigste eeuw.

Een rode draad in dit project is de artistieke verrijking die ontstaat wanneer de beeldende verbeelding van Hieronymus Bosch in gesprek gaat met het klassieke repertoire. Muziek kenmerkt zich, net als de schilderijen van Bosch, door voortdurende verandering, transformatie en het hervormen van betekenis. Bosch vervormt vertrouwde voorwerpen en geeft ze nieuwe betekenis, verborgen lagen en symbolische diepgang; dit programma wil vergelijkbare processen in klank zichtbaar maken.

In het middelpunt van het programma staan Variations on the Theme of Handel van Edison Denisov: een werk van grote technische en expressieve intensiteit. Het begint als klassieke passacaglia, waarna de harmonieën gaandeweg vervormd, grotesk en verontrustend worden. Deze transformatie van een vertrouwd muzikaal object sluit nauw aan bij de methode van Bosch, die het bekende verdraait om het onheimelijke te tonen.

Hedendaagse muziek van Kate Moore voegt een extra dimensie toe. Haar werk voor piano en elektronica legt live spel over opgenomen loops, waardoor dichte, gelaagde texturen ontstaan die doen denken aan de verouderde oppervlakken van oude schilderijen. Bestiary verkent innerlijke demonen en duistere gemoedstoestanden en werkt bijna als een muzikale tegenhanger van de symbolische wezens en denkbeeldige werelden van Bosch.

Daartegenover bieden de werken van Purcell en Scarlatti helderheid en stralende rust. Hun verfijnde structuren roepen sereniteit op: een ‘hemelse’ ruimte die in de kunst van Bosch naast het fantastische bestaat.

Het geheel is gebouwd als een gotische boog: het opent met Moore, stijgt naar de Variations van Denisov en keert terug naar Moore, terwijl barokke werken de binnenarchitectuur vormen. Zo bouwt Maria Nemtsova een denkbeeldige akoestische kathedraal: een ruimte waar oude en hedendaagse muziek elkaar ontmoeten en waar het universum van Bosch niet alleen via het beeld binnenkomt, maar ook via de klank.